Jesteś w Strona głównaPraca w państwach członkowskich UE/EFTA › Uprawnienia i ich utrata

Uprawnienia i ich utrata

Osoby, do których mają zastosowanie przepisy o koordynacji podlegają ustawodawstwu tylko jednego państwa członkowskiego UE/EFTA. Jest to naczelna zasada koordynacyjna. Równocześnie przepisy wskazują, iż osoba, która wykonuje pracę najemną lub prowadzi działalność na własny rachunek w jednym z państw członkowskich UE/EFTA podlega w zakresie zabezpieczenia społecznego właściwości tego państwa. Wszelkie dokumenty dające prawo do rzeczowych świadczeń zdrowotnych wydaje właściwa instytucja ubezpieczeniowa w państwie zatrudnienia.

Wyjątek od zasady stanowią pracownicy oddelegowani do pracy do innego państwa członkowskiego UE/EFTA oraz osoby, które normalnie wykonują działalność na własny rachunek w jednym z państw członkowskich UE/EFTA i udają się do innego państwa członkowskiego w celu wykonywania tam podobnej działalności, tzw. osoby samodelegujące się. Dla tej grupy ubezpieczonych pracujących za granicą Narodowy Fundusz Zdrowia wydaje dokumenty uprawniające do rzeczowych świadczeń zdrowotnych: kartę EKUZ oraz, w niektórych przypadkach dokument przenośny S1 - rejestracja w celu objęcia opieką zdrowotną.. Podstawą do wydania tych dokumentów ww. grupom osób jest potwierdzenie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) właściwości polskiego ustawodawstwa na podstawie dokumentu A1.

Właściwości ustawodawstwa polskiego będzie podlegała również osoba otrzymująca zasiłek dla bezrobotnych zgodnie z przepisami o koordynacji, która zamieszkuje na terenie Polski. Jednakże, tym osobom nie przysługuje dokument przenośny S1- rejestracja w celu objęcia opieką zdrowotną (dotychczas wydawano odpowiednio: formularz E 106, E109, E 120, E121).

Podobnie, zgodnie z przepisami o koordynacji, urzędnicy służby cywilnej podlegają właściwości ustawodawstwa tego państwa członkowskiego UE/EFTA, jakiemu podlega zatrudniająca go administracja. Również osoba powołana lub odwołana ze służby w siłach zbrojnych lub służby cywilnej w państwie członkowskim podlega ustawodawstwu tego państwa członkowskiego. Zasadniczo zatem polscy pracownicy służby cywilnej oraz żołnierze, pomimo wykonywania pracy w innym państwie członkowskim UE/EFTA będą podlegali ustawodawstwu polskiemu, i przysługiwać im będą dokumenty uprawniające do rzeczowych świadczeń zdrowotnych wydawane przez Narodowy Fundusz Zdrowia: karta EKUZ, a w niektórych przypadkach również dokument przenośny S1- rejestracja w celu objęcia opieką zdrowotną.

Podstawą do wydania tych dokumentów ww. grupom osób jest potwierdzenie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych   (ZUS) właściwości polskiego ustawodawstwa na podstawie dokumentu A1.

Członkom korpusu dyplomatycznego i konsularnego, wykonującym pracę w innych państwach członkowskich UE/EFTA, również przysługują dokumenty uprawniające do rzeczowych świadczeń zdrowotnych wydawane przez Narodowy Fundusz Zdrowia: karta EKUZ a w niektórych przypadkach również dokument przenośny S1 - rejestracja w celu objęcia opieką zdrowotną.

Podstawą do wydania tych dokumentów jest w ich przypadku zaświadczenie wystawione przez jednostkę delegującą.

Utrata prawa do korzystania z EKUZ wydawanego pracownikom

Tak Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego (EKUZ), jak i  dokument przenośny S1 - rejestracja w celu objęcia opieką zdrowotną, potwierdzają prawo do korzystania z rzeczowych świadczeń zdrowotnych na koszt NFZ.

- EKUZ  potwierdza prawo do tych świadczeń zdrowotnych które stały się niezbędne ze względów medycznych podczas pobytu na terenie innego państwa członkowskiego UE/EFTA.

- dokument przenośny S1 potwierdza prawo do świadczeń zdrowotnych w pełnym zakresie, tzn. takim, jaki jest przewidziany przez ustawodawstwo państwa wykonywania działalności zawodowej i w związku z tym wydawany jest tylko tym osobom, które przenoszą do innego państwa członkowskiego UE/EFTA swoją działalność na co najmniej okres 1 roku.

Zgodnie z przepisami o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, EKUZ i dokument S1  może zostać wydana wyłącznie tym osobom, które posiadają prawo do rzeczowych świadczeń zdrowotnych zgodnie z ustawodawstwem jednego z państw UE/EFTA. Ważność tego dokumentu wygasa zawsze z chwilą utraty tego uprawnienia.

Na mocy polskiego ustawodawstwa, EKUZ i dokument S1 może być wydany osobom ubezpieczonym w Narodowym Funduszu Zdrowia. Karta zachowuje ważność do momentu wskazanego na karcie , jako data końcowa ważności karty, chyba, że w czasie, w którym była ważna dana osoba utraciła status osoby ubezpieczonej w NFZ . W takiej sytuacji EKUZ traci ważność w tym samym dniu, co utrata statusu osoby ubezpieczonej w Funduszu.

Dokument S1 wydawany jest osobom przenoszącym czasowo swoją działalność zawodową do innego państwa członkowskiego UE/EFTA na deklarowany okres przeniesienia tej działalności, o ile jest on równy lub dłuższy niż 1 rok (osobom, które przenoszą swoją działalność zawodową na okres krótszy niż 1 rok przysługuje wyłącznie EKUZ). Ale, podobnie jak w przypadku EKUZ, prawo do korzystania z rzeczowych świadczeń zdrowotnych w państwie zamieszkania wygasa zawsze w tym samym dniu, w którym osoba, która otrzymała dokument S1, utraciła status osoby ubezpieczonej w NFZ.

UWAGA
Narodowy Fundusz Zdrowia podejmie przewidziane prawem kroki w celu odzyskania poniesionych nienależnie kosztów leczenia od osoby, która skorzystała z opieki zdrowotnej na podstawie EKUZ lub dokumentu S1, po utracie statusu osoby ubezpieczonej.

W odniesieniu do grupy osób czasowo przenoszących działalność zawodową do innego państwa członkowskiego UE/EFTA prawo do rzeczowych świadczeń zdrowotnych na koszt NFZ osób ubezpieczonych wygasa po upływie 30 dni od dnia ustania tytułu do ubezpieczenia, np. 30 dnia od dnia rozwiązania stosunku pracy (dotyczy to osób zatrudnionych na podstawie umowy o pracę, umowy zlecenia, mianowania, oraz żołnierzy i funkcjonariuszy) lub też w przypadku otrzymania bezpłatnego urlopu dłuższego niż 30 dni, zakończenia lub wyrejestrowania działalności gospodarczej, albo utraty statusu rolnika.

Wraz z wygaśnięciem prawa do świadczeń ww. grup ubezpieczonych – prawo to wygasa również dla osób zgłoszonych przez nich do ubezpieczenia zdrowotnego, jako członków rodzin.

Informacja w sprawie utraty uprawnień do świadczeń opieki zdrowotnej dla posiadaczy Europejskiej Karty Ubezpieczenia Zdrowotnego