Najczęściej zadawane pytania - Wypoczynek w państwach członkowskich UE/EFTA

Informacje na temat zasad wydawania i posługiwania się EKUZ można uzyskać w polskiej instytucji łącznikowej, którą jest Departament Współpracy Międzynarodowej w Centrali Narodowego Funduszu Zdrowia oraz we wszystkich oddziałach wojewódzkich Funduszu. Wyczerpująca informacja w tym zakresie znajduje się na stronie internetowej Narodowego Funduszu Zdrowia (www.nfz.gov.pl), jak również na stronach internetowych poszczególnych oddziałów wojewódzkich NFZ.

EKUZ jest dokumentem powszechnie obowiązującym w państwach objętych systemem koordynacji, zawiera dane standardowe, zaś jej parametry zostały zamieszczone w Decyzji nr S2. Karty wydawane przez poszczególne państwa mogą się różnić bardzo nieznacznie, np. obecnością mikroprocesora, co jest charakterystyczne dla kart wydawanych przez instytucję niemiecką. Jego brak nie świadczy o tym, że karta jest nieważna, a wskazuje jedynie na to, że dane zamieszczone na karcie są równocześnie zapisane na niej w formie elektronicznej. Wszelkie pomyłki prawdopodobnie wynikają z niedostatecznej wiedzy po stronie zagranicznych świadczeniodawców. W razie zaistnienia kwestionowania przez świadczeniodawców karty EKUZ wydanej przez Narodowy Fundusz Zdrowia, warto skontaktować się z instytucją ubezpieczeniową w miejscu pobytu, np. kasą chorych lub instytucją łącznikową w danym państwie członkowskim z prośbą o interwencję u danego świadczeniodawcy.

Zgodnie z przepisami o koordynacji, ubezpieczony lub uprawniony do korzystania z rzeczowych świadczeń zdrowotnych na podstawie tych przepisów może korzystać ze wszystkich świadczeń, które z powodów medycznych stają się niezbędne w czasie jego pobytu, z uwzględnieniem charakteru tych świadczeń i czasu trwania pobytu, z myślą o zapobieżeniu przymusowemu powrotowi ubezpieczonego do właściwego państwa członkowskiego UE/EFTA przed końcem planowanego pobytu w celu uzyskania niezbędnego leczenia. Powyższy zakres zasadniczo obejmuje wszystkie rzeczowe świadczenia zdrowotne udzielane w związku z ciążą lub narodzinami dziecka. Należy jednak stanowczo podkreślić, że dotyczy on wyłącznie świadczeń o charakterze niezbędnym i w żadnym przypadku nie obejmuje sytuacji, kiedy celem tymczasowego pobytu za granicą jest urodzenie dziecka (świadczenie planowane).
W przypadku, gdy celem pobytu w innym państwie członkowskim UE/EFTA jest uzyskanie świadczenia planowanego niezbędne jest  uzyskanie zgody Narodowego Funduszu Zdrowia na takie leczenie. Jednocześnie, należy pamiętać, że wydanie zgody na leczenie planowane poza granicami Polski uzależnione jest od spełnienia określonych przesłanek, szczegółowe informacje dostępne w zakładce „Leczenie planowane”  https://www.ekuz.nfz.gov.pl/leczenie-planowane/informacje-ogolne

Osoba posiadająca EKUZ ma prawo do rzeczowych świadczeń zdrowotnych niezbędnych z medycznego punktu widzenia w trakcie tymczasowego pobytu. O zakresie świadczeń decyduje lekarz. Wskazane jest posiadać karty szczepień, ponieważ w przypadku jej braku lekarz może odmówić dokonania szczepienia. Jeżeli osoba wyrazi wolę lub zgodę na wykonanie obowiązkowych szczepień ochronnych, może wykonać szczepienia w ramach przepisów o koordynacji. Koszty lekarskiego badania kwalifikacyjnego i przeprowadzenia szczepienia zostaną rozliczone na zasadach określonych w przepisach ustawy o świadczeniach, o ile szczepienie zostało wykonane u świadczeniodawcy posiadającego umowę z NFZ.

Jeżeli posiadacz EKUZ wystawionej przez zagraniczną instytucję ubezpieczenia zdrowotnego przebywa w Polsce krócej niż 3 miesiące, nie ma obowiązku poddawania się szczepieniom ochronnym w ramach polskiego Narodowego Programu Szczepień Ochronnych. Natomiast jeśli wyrazi taką wolę i nie będzie to kolidowało z kalendarzem szczepień przewidzianym przez ustawodawstwo państwa właściwego, z którego pochodzi, może uzyskać takie świadczenie w ramach koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Posiadacz EKUZ przebywający w Polsce krócej niż 3 miesiące powinien pokryć koszty szczepionki, natomiast koszty przeprowadzenia szczepienia mogą zostać rozliczone z NFZ.

W przypadku gdy osoba posiadająca EKUZ wystawioną przez zagraniczną instytucję ubezpieczenia zdrowotnego wyrazi wolę kontynuowania szczepień ochronnych przewidzianego przez ustawodawstwo państwa właściwego, w którym rodzaj i cykl szczepień różni się od obowiązującego w Polsce, pokrywa koszty zakupu szczepionek z własnych środków finansowych.

Na zasadach określonych w przepisach o koordynacji, prawo do otrzymania karty EKUZ mają wyłącznie osoby ubezpieczone lub uprawnione na podstawie ustawodawstwa wewnętrznego jednego z państw członkowskich UE/EFTA. Zgodnie z polskimi przepisami, osoby nieubezpieczone lub niemające prawa do świadczeń na innej podstawie nie mogą uzyskać karty EKUZ wydanej przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Osoby uprawnione do świadczeń zostały wskazane w art. 2 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o świadczeniach i są to w szczególności osoby posiadające obywatelstwo polskie i posiadające miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, które nie ukończyły 18 roku życia, jak również kobiety będące w okresie ciąży, porodu i połogu.

Zgodnie z Decyzją nr S1 okres ważności wydawanych kart EKUZ ustalają instytucje poszczególnych państw członkowskich UE/EFTA, przy czym okres ten powinien uwzględniać przewidywany czas trwania uprawnienia ubezpieczonego.

Jeżeli osoba wnioskująca o wydanie EKUZ lub osoba przez nią upoważniona przedstawiła kompletną dokumentację pozwalającą na jednoznaczne ustalenie uprawnienia do otrzymania karty EKUZ, powinna ona zostać wystawiona w dniu osobistego złożenia wniosku lub w okresie do 3 dni roboczych od dnia wpływu wniosku drogą pocztową, faksem lub w formie elektronicznej do oddziału wojewódzkiego NFZ, chyba że osoba wnioskująca wskazała inny termin odbioru EKUZ. Niemniej jednak, jeżeli wniosek o wydanie karty EKUZ został złożony za pośrednictwem poczty elektronicznej, oddział wojewódzki NFZ w ciągu 3 dni od dnia dostarczenia wiadomości na skrzynkę pocztową oddziału ma obowiązek odesłać odpowiedni komunikat z informacją o sposobie rozpatrzenia wniosku.

Karta EKUZ wydawana jest zgodnie ze standardem wizualnym określonym w Decyzji nr S2. Karta nie zawiera zdjęcia.

Zgodnie z przepisami o koordynacji, osoby ubezpieczone i uprawnione mają prawo do rzeczowych świadczeń zdrowotnych na podstawie karty EKUZ w czasie pobytu w innym państwie członkowskim UE/EFTA.

Ponadto w myśl art. 51 ust. 1 ustawy o świadczeniach, EKUZ wydana przez Narodowy Fundusz Zdrowia stanowi potwierdzenie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej przysługujących świadczeniobiorcy lub osobie uprawnionej do świadczeń opieki zdrowotnej na podstawie przepisów o koordynacji, na terytorium innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego UE/EFTA.

W kontekście powyższego wskazać należy, iż karta EKUZ nie jest dokumentem, na podstawie którego możliwe byłoby korzystanie ze świadczeń opieki zdrowotnej na terenie Polski.

EKUZ nie zapewnia pokrycia przez NFZ kosztów transportu medycznego do Polski. Niemniej jednak zgodnie z przepisem art. 25 ust. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach, Prezes NFZ lub dyrektor oddziału wojewódzkiego NFZ może wydać wnioskodawcy, na wniosek podmiotu uprawnionego, zgodę na pokrycie kosztów transportu do miejsca leczenia lub zamieszkania w kraju - najtańszym środkiem komunikacji możliwym do zastosowania w aktualnym stanie zdrowia, gdy przewidywane koszty leczenia za granicą przewyższają koszty transportu i leczenia w kraju.

Wobec powyższego, celem uzyskania zgody na transport medyczny do Polski należy złożyć wniosek do właściwego oddziału wojewódzkiego NFZ. Wniosek nie dotyczy transportu osoby zmarłej.

Karta EKUZ wydawana jest bezpłatnie. Zarówno złożenie wniosku, jak i odebranie karty nie wymaga uiszczenia żadnej opłaty.

Karta EKUZ uprawnia do korzystania z rzeczowych świadczeń zdrowotnych niezbędnych z medycznego punktu widzenia, z uwzględnieniem stanu zdrowia pacjenta oraz przewidywanego okresu pobytu na terenie państwa członkowskiego UE lub EFTA. Taki zakres terytorialny obejmują bowiem swoim zasięgiem przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Dlatego też nie jest możliwe korzystanie ze świadczeń na podstawie karty EKUZ na terenie tzw. państwa trzeciego, gdyż tego rodzaju państwa nie należą do struktur UE ani EFTA. Należy zatem pamiętać, że wyjeżdżając do państw trzecich warto zaopatrzyć się w komercyjną polisę ubezpieczeniową, na mocy której w razie konieczności pokryte zostaną koszty rzeczowych świadczeń zdrowotnych.

Stosowanie kart ubezpieczenia zdrowotnego przybiera bardzo różne formy w poszczególnych państwach członkowskich UE/EFTA. Dlatego karta EKUZ zawiera widoczne gołym okiem dane niezbędne do skorzystania z rzeczowych świadczeń zdrowotnych. Obligatoryjny zakres danych, jak również wizualna wersja karty pozostaje niezmienna dla wszystkich państw członkowskich UE/EFTA. Niemniej jednak Komisja Administracyjna dopuściła możliwość dodatkowego umieszczenia tych danych na nośniku elektronicznym. Wprowadzenie na karcie mikroprocesora nie ma charakteru obowiązkowego, a brak jego obecności na karcie w żadnym wypadku nie może stanowić wyłącznej podstawy do odmowy udzielenia świadczeń przez lekarzy z innych państw członkowskich UE/EFTA.